Economic power : రాబోయే దశాబ్దంలో అత్యంత కీలకమైన భౌగోళిక రాజకీయ పోరాటం సరిహద్దుల విస్తరణ, భూభాగాల ఆక్రమణ చుట్టూ మాత్రమే సాగకపోవచ్చు. ఆధునిక ప్రపంచంలో ఇతర దేశాలు తమపై ఎంతగా ఆధారపడేలా చేయ గలరు, ఆ ఆధారపడటాన్ని ఎంతవరకు వ్యూహాత్మక ప్రయో జనంగా మలుచుకోగలరు అన్నదే శక్తికి కొత్త కొలమానంగా మారుతోంది. ఇంధనం, కీలక ఖనిజాలు, సెమీకండక్టర్లు, సముద్ర రవాణా మార్గాలు, డిజిటల్ మౌలిక వసతులు, ఆర్థిక నెట్వర్క్స్ పై నియంత్రణ పెరిగే కొద్దీ రాజకీయ ప్రభావం కూడా పెరుగుతోంది. సైనిక శక్తి ప్రాధాన్యం తగ్గలేదు. కానీ ఆర్థిక, సాంకేతిక, ద్రవ్య ఆధిపత్యాలు ఇప్పుడు విదేశాంగ విధానాన్ని ప్రభావితం చేసే కీలక సాధనాలుగా మారాయి. ఇది ప్రపంచ శక్తి సమీకరణాల స్వరూపాన్నే మార్చుతోంది. ప్రచ్ఛన్న యుద్ధకాలంలో ప్రపంచం రెండు స్పష్టమైన శిబి రాలుగా విడిపోలేదు. అమెరికా-చైనా పోటీ తీవ్రతరమవుతు న్నప్పటికీ, రష్యా ఇంధనం, భద్రతా సంబంధాల ద్వారా ప్రభావాన్ని కొనసాగిస్తోంది. యూరప్ వ్యూహాత్మక స్వయం ప్రతిపత్తిని పెంచుకోవాలని చూస్తోంది. భారత్ వంటిదేశాలు ఏ ఒక్కశక్తి కేంద్రానికీ పూర్తిగా కట్టుబడకుండా, తమ ప్రయో జనాలకు అనుగుణంగా భాగస్వామ్యాలను ఎంచుకుంటున్నా యి. ఇది శాశ్వత కూటముల కంటే అవసరానికి అనుగు ణంగా మారే బహుముఖ దౌత్యానికి దారితీస్తోంది. ఈ మార్పులో సాంకేతికత కీలక రంగంగా ఎదిగింది.
Read Also : US shocks international students : విదేశీ విద్యార్థులకు అమెరికా షాక్.. ఓపీటీపై 70 వేల డాలర్ల ఫీజు ప్రతిపాదన
Economic power : డాలర్ ఆధిపత్యం
సెమీకం డక్టర్లు, కృత్రిమ మేధ, అధునాతన కంప్యూటింగ్, టెలి కమ్యూనికేషన్లు ఇక వ్యాపార రంగాలకే పరిమితం కావు. అవి ఆర్ధిక పోటీతత్వం, జాతీయ భద్రతకు పునాదులు. అందుకే కీలక సాంకేతికతల బదిలీపై ఆంక్షలు, ఎగుమతి నియంత్రణలు పెరుగుతున్నాయి. అదే సమయంలో దేశాలు దేశీయ తయారీ సామర్థ్యాలను పెంచుతూ, ప్రత్యర్థులపై ఆధారపడని ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా వ్యవస్థలను నిర్మి స్తున్నాయి. ఆర్థిక వ్యవస్థ కూడా ఈ పోరాటంలో ఆయుధం గా మారింది. డాలర్ ఆధిపత్యం, అంతర్జాతీయ చెల్లింపు వ్యవస్థలు, సుంకాలు, పెట్టు బడి పరిమితులు, ఎగుమతి నియంత్రణలు ఇప్పుడు వాణిజ్య విధానాలకే పరిమితం కావడం లేదు, రాజకీయ ఒత్తిడి సాధనాలుగా ఉపయోగప డుతున్నాయి. దీనికి ప్రతిగా స్థానిక కరెన్సీల్లో వాణిజ్యం, ప్రత్యామ్నాయ చెల్లింపు వ్యవస్థలు, డీడాలరైజేషన్ ప్రయ త్నాలు ఊపందుకుంటున్నాయి. అయితే ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను పూర్తిగా విడదీయడం ఎవరికీ సులభం కాదు. సరఫరా గొలుసులు దశాబ్దాలుగా దేశాల మధ్య ఏర్పడిన పరస్పర ఆధారపడటంపై నిర్మితమయ్యాయి. వాటిని ఒక్కసారిగా తెంచితే ఉత్పత్తి వ్యయం పెరుగుతుంది. వాణి జ్యం మందగిస్తుంది, వినియోగదారులపై భారంపడుతుంది. అందుకే కీలక రంగాల్లో ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తూ, మిగిలిన రంగాల్లో పరస్పర వాణిజ్యాన్ని కొనసాగించే ప్రమాదనియం త్రిత అనుసంధానం దిశగా ప్రపంచం కదులుతోంది.
మౌలిక వసతులను సిద్ధం చేసుకోవడం
సముద్ర మార్గాలు, ఇంధన సరఫరాలు ఈ కొత్త భౌగోళిక రాజకీయ వాస్తవాన్ని మరింత స్పష ౦గా చూపిస్తున్నాయి. హోర్ముజ్ జలసంధిలో ఉద్రిక్తత చమురు ధరలను ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రభావితం చేయగలదు. మలక్కా జలసంధి అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి కీలకం. తైవాన్ చుట్టూ ఏర్పడే సంక్షోభం ప్రపంచ సెమీకండక్టర్ సరఫరాపై తీవ్ర ప్రభావం చూపగలదు. అంటే భద్రత అనేది ఇక సరిహద్దులను కాపా డటంతో మాత్రమే ముగియదు. ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా మార్గాలు, నిల్వలు, మౌలిక వసతులను సిద్ధం చేసుకోవడం కూడా దాని భాగమే. కీలక ఖనిజాల విషయంలోనూ ఇదే విరోధాభాసం కనిపిస్తోంది. శిలాజ ఇంధనాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించాలనుకుంటున్న ప్రపంచం, విద్యుత్ వాహనాలు, బ్యాటరీలు, పునరుత్పాదక ఇంధనం, రక్షణ సాంకే తికతలకు అవసరమైన లిథియం, కోబాల్ట్, నికెల్, అరుదైన భూలోహాల కోసం కొద్ది దేశాలపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. పాత ఇంధన ఆధారపడటాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నం కొత్త ముడిసరుకు ఆధారపడటానికి దారితీయకూడదన్నది భవి ష్యత్ విధానానికి కీలక సవాలు. అందుకే వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి ప్రతి దేశానికీ ప్రాధాన్యంగా మారింది. అమెరికా కీలక తయారీని స్వదేశానికి తీసుకురావాలని చూస్తోంది.
లక్ష్యం ఒకటే ఆర్ధికంగా బలం
చైనా సాంకేతిక స్వావలంబనను పెంచుతోంది. యూరప్ రక్షణ, ఇంధన రంగాల్లో తన సామర్ధ్యాన్ని బలో పేతం చేసుకో వాలని ప్రయత్నిస్తోంది. భారత్ కూడా దేశీయ తయారీ, సాంకేతిక సామర్థ్యం, ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా మార్గాలపై దృష్టి పెడుతోంది. లక్ష్యం ఒకటే ఆర్ధికంగా బల పడకుండా విదేశాంగంలో నిజమైన స్వేచ్ఛ సాధ్యం కాదు. భారత్కు ఇది అవకాశమూ, పరీక్షా సమయమూ, అమెరికా, రష్యా, యూరప్తో సమాంతర సంబంధాలను కొనసాగిస్తూ జ -తీయ ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా భాగస్వామ్యాలను ఎంచుకునే సామర్థ్యం భారత్కు ఉంది. భారీ దేశీయ మార్కె ట్, మానవ వనరులు, హిందూ మహాసముద్రంలో వ్యూహా త్మక స్థానం కూడా అదనపు బలాలు, కానీ ఈ దౌత్య వెను లుబాటు వెనుక బలమైన ఆర్థిక, పారిశ్రామిక పునాది ఉండాలి. సెమీకండక్టర్లు, రక్షణ పరికరాలు, కీలక పారిశ్రా మిక భాగాలు, ఇంధనం వంటి రంగాల్లో అధిక విదేశీ ఆధా రపడటం కొనసాగితే దౌత్య స్వేచ్ఛకు పరిమితులు తప్పవు. ఈ పరిణామాల్లో చిన్న, మధ్యతరహా దేశాలు అత్యంత ప్రమాదకర స్థితిలో ఉన్నాయి. మహాశక్తులు సరఫరాదారుల ను లేదా మార్కెట్లను మార్చుకునే సామర్థ్యం కొంతవరకు కలిగి ఉంటాయి. చిన్నదేశాలకు అది ఉండక పోవచ్చు.
పరస్పర ఆధారపడటం
ప్రపం చం ఆర్ధిక కూటములుగా విడిపోతే, మహాశక్తుల మధ్య పోటీలో ప్రత్యక్షపాత్ర లేని దేశాలే ఆంక్షలు, ధరల పెరుగుదల, సరఫరా అంతరాయాల భారాన్ని ఎకు వగా మోయాల్సి రావచ్చు. అందుకే ప్రపంచానికి ఇప్పుడు అవసరమైనది సంపూర్ణ విభజన కాదు, సురక్షి తమైన పరస్పర ఆధారపడ టం. కీలక సాంకేతికతలు, మౌలిక వసతులను రక్షించుకో వడం అవసరమే. కానీ ప్రతి దేశం రాజకీయ భద్రత పేరు తో మార్కెట్లను మూసివేసి, సరఫరా గొలుసులను విడదీస్తే ప్రపంచ ఆర్ధిక వ్యవస్థ మరింత ఖరీదైనదిగా, అసమర్థ మైనదిగా మారుతుంది. భౌగోళిక రాజకీయ పోటీని ఆపడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు. కానీ ఆ పోటీ ప్రపంచ ఆర్థిక అను సంధానాన్ని పూర్తిగాధ్వంసం చేయకుండా చూడటం మాత్రం సాధ్యమే. పరస్పర ఆధారపడటం యుద్ధానికి అడ్డుకట్ట వేయగల ఏకైక హామీ కాకపోయినా, దాని ధరను పెంచు తుంది. అదే సమయంలో విభజనకు బదులుగా సహకా రానికి ఆర్ధిక విలువను కొనసాగిస్తుంది. రాబోయే ప్రపంచ క్రమాన్ని సైనిక కూటములు మాత్రమే నిర్ణయించవు. ఎవరి వద్ద కీలక సాంకేతికత ఉంది? ఎవరు ఇంధనాన్ని, ముడి సరుకును, సరఫరా గొలుసులను నియంత్రిస్తున్నారు? ఎవరి ఆర్థిక నెట్వర్పై ప్రపంచ మార్కెట్లు ఆధారపడుతున్నాయి? ఇతరుల ఆధారపడటాన్ని ఎవరు వ్యూహాత్మక ప్రభావంగా మార్చగలరు? ఈ ప్రశ్నలే భవిష్యత్ శక్తి సమీకరణాలను నిర్ణయించనున్నాయి. కొత్త భౌగోళిక రాజకీయాల్లో భూభాగాన్ని ఆక్రమించడం కంటే, ఇతరుల ఆధారపడటాన్ని నియంత్రించడమే అసలైన శక్తి.
-దుంగ జయరాం
Read hindi news : hindi.vaartha.com
Epaper : epaper.vaartha.com
Read Also:
