సాధారణంగా రైలు ప్రయాణం అంటే టికెట్లు, రిజర్వేషన్లు, పెరుగుతున్న ఛార్జీలు గుర్తుకొస్తాయి. కానీ మన దేశంలో మాత్రం గత 75 ఏళ్లుగా ఒక్క రూపాయి కూడా వసూలు చేయకుండా నడుస్తున్న ఓ ప్రత్యేక రైలు ఉంది. ఈ రైలులో ప్రయాణించేందుకు టికెట్ అవసరం లేదు. ఇది కేవలం రవాణా సాధనం మాత్రమే కాదు.. ప్రజా సేవకు ప్రతీకగా నిలుస్తున్న ఒక జీవంత చరిత్ర.
Read also: India: అందుబాటులోకి ఈ-పాస్పోర్ట్ సేవలు
ఈ ఉచిత రైలు కథ భాక్రా–నంగల్(BhakraNangal) ఆనకట్ట నిర్మాణంతో మొదలైంది. స్వాతంత్ర్యం తర్వాత భారతదేశం అభివృద్ధి దిశగా అడుగులు వేస్తున్న సమయంలో, 1948లో పంజాబ్–హిమాచల్ ప్రదేశ్ సరిహద్దుల్లో ఈ ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభమైంది. ఆనకట్ట నిర్మాణానికి అవసరమైన కార్మికులు, ఇంజనీర్లు, నిర్మాణ సామగ్రిని తరలించేందుకు ప్రత్యేకంగా ఈ రైల్వే మార్గాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.
ప్రాజెక్ట్ పూర్తైనా కొనసాగిన సేవ
1963లో భాక్రా ఆనకట్ట నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాత సాధారణంగా ఈ రైలు సేవ ఆగిపోవాల్సి ఉంది. కానీ భాక్రా బియాస్ మేనేజ్మెంట్ బోర్డ్ (BBMB) ఒక మానవీయ నిర్ణయం తీసుకుంది. స్థానిక ప్రజలు, విద్యార్థులు, ఉద్యోగుల అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ఈ రైలును ఉచితంగా కొనసాగించాలని నిర్ణయించింది. అప్పటి నుంచి నేటి వరకు ఈ సేవ ఎటువంటి అంతరాయం లేకుండా కొనసాగుతోంది.
రూట్, నిర్వహణ, ప్రత్యేకతలు
ఈ రైలు పంజాబ్లోని నంగల్ నుంచి హిమాచల్ ప్రదేశ్లోని భాక్రా వరకు సుమారు 13 కిలోమీటర్లు ప్రయాణిస్తుంది. ఇది భారతీయ రైల్వే పరిధిలోకి రాదు. పూర్తిగా BBMB ఆధ్వర్యంలోనే నిర్వహించబడుతోంది. ఇంధనం, సిబ్బంది జీతాలు, నిర్వహణ ఖర్చులన్నీ బోర్డే భరిస్తుంది.
ఇప్పటికీ ఈ రైలులో పాతకాలపు చెక్క కోచ్లు ఉండటం విశేషం, ఇవి ప్రయాణికులకు వింటేజ్ అనుభూతిని కలిగిస్తాయి.
ఈ రైలు పర్యాటకులకే కాకుండా చుట్టుపక్కల ఉన్న దాదాపు 25 గ్రామాల ప్రజలకు ప్రధాన రవాణా మార్గం. ముఖ్యంగా పాఠశాలలు, కళాశాలలకు వెళ్లే విద్యార్థులు, ఆనకట్ట వద్ద పనిచేసే ఉద్యోగులకు ఇది ఎంతో ఉపయుక్తంగా ఉంది. రోజుకు రెండుసార్లు నడిచే ఈ రైలులో సగటున 300 మందికి పైగా ప్రయాణిస్తుంటారు.
పర్యాటకులకు ప్రత్యేక అనుభవం
భాక్రా ఆనకట్టను సందర్శించే పర్యాటకులకు ఈ రైలు ప్రయాణం ఒక ప్రత్యేక ఆకర్షణ. సట్లెజ్ నది పక్కగా, పర్వతాల మధ్యగా సాగే ఈ ప్రయాణం ప్రకృతి ప్రేమికులకు మరపురాని అనుభూతిని ఇస్తుంది. లాభం కోసం కాకుండా ప్రజా సంక్షేమం కోసం ఒక సేవ ఏడు దశాబ్దాలుగా కొనసాగుతుండటం, ఈ రైలును భారతదేశంలోనే ఒక అరుదైన ఉదాహరణగా నిలబెడుతోంది.
Read hindi news: hindi.vaartha.com
Epaper: epaper.vaartha.com
Read also: